Rozwój portu Kraków-Balice ma swoją cenę. „Dyskusja niełatwa”

Rozbudowa małopolskiego lotniska będzie oznaczała nie tylko zwiększenie możliwości obsługi pasażerów, ale także konieczność dalszego zarządzania wpływem portu na jego otoczenie. Wraz z nową drogą startową powróci kwestia obszaru ograniczonego użytkowania, a jednym z elementów debaty pozostanie również funkcjonowanie nocnych operacji. Jak wskazywał Łukasz Strutyński na debacie dot. rozwoju lotnisk i ich wpływu na regiony w czasie Kongresu Rynku Lotniczego, w obu przypadkach trzeba będzie szukać równowagi między rozwojem portu a ochroną mieszkańców przed skutkami jego działalności.

Cisza nocna pozostanie

W ostatnich latach ograniczenia dotyczące nocnych operacji były przedmiotem debaty w Małopolsce. Z jednej strony pojawiały się argumenty mieszkańców dotyczące ochrony przed hałasem, z drugiej – postulaty branży lotniczej, turystycznej i gospodarczej, wskazujące na znaczenie lotniska dla gospodarki regionu.

Strutyński przypomniał debatę, która odbyła się na forum Sejmiku Województwa Małopolskiego. – Starły się z jednej strony mieszkańcy, którzy operowali na zupełnie innych wartościach niż lotnisko, ale też branża turystyczna i branża gospodarcza Krakowa, które postulowały zniesienie w ogóle ciszy nocnej w Krakowie – mówił. Prezes lotniska w Balicach wskazywał jednocześnie, że jest to konflikt interesów, których trudno bezpośrednio porównywać.

– Z jednej strony sen dziecka, zdrowie rodziny, z drugiej strony miliardy, które generuje lotnisko w regionie. Dyskusja niełatwa – ocenił. Ostatecznie obowiązujące zasady nie zostały ani złagodzone, ani zaostrzone. – Bardzo się cieszę, że po prostu zostawiono stare zasady. One nie zostały ani zliberalizowane, ani zaostrzone – stwierdził. Jednocześnie krakowski port lotniczy wydłużył okres ciszy nocnej o pół godziny. Miało to zapewnić większą przestrzeń zarówno na prace remontowe, jak i dla mieszkańców sąsiedztwa lotniska.

OOU jest elementem systemu ochrony przed hałasem

Obszar ograniczonego użytkowania (OOU) dla małopolskiego portu lotniczego został utworzony uchwałą Sejmiku Województwa Małopolskiego z 2009 roku. Obejmuje on określone tereny wokół lotniska i wprowadza m.in. ograniczenia dotyczące przeznaczenia terenu oraz wymagania techniczne dla budynków. Sam mechanizm OOU stosuje się w sytuacji, gdy – mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych – nie można dotrzymać standardów jakości środowiska poza terenem danego obiektu.

Zdaniem Strutyńskiego problem polega m.in. na tym, że ostateczny kształt obszaru jest związany z decyzją Sejmiku. – Przepisy są, powiedziałbym, nie do końca zdefiniowane, bo Sejmik podejmuje tutaj decyzję i staje się tym elementem debaty – mówił. Dlatego krakowskie lotnisko przygotowuje się już jednocześnie do perspektywy ustanowienia nowego obszaru w związku z budową nowej drogi startowej.

Port sam wskazuje, że po wybudowaniu nowej drogi startowej nowy OOU zostanie ustanowiony przez Sejmik Województwa Małopolskiego na podstawie analizy porealizacyjnej. Oznacza to, że kwestia granic przyszłego obszaru będzie jednym z ważnych elementów debaty wokół inwestycji. Strutyński spodziewa się, że dyskusja będzie intensywna. – W tle jest też zmiana tego obszaru w perspektywie nowej drogi startowej i wiemy, że na forum Sejmiku wtedy będzie bardzo mocna debata, bo będą głosy, które by postulowały, żeby ten obszar był możliwie szeroki – mówił.

Prawda jest jednak taka, że sama zmiana położenia drogi startowej nie musi oznaczać proporcjonalnego zwiększenia oddziaływania akustycznego. Nowa droga ma być odchylona o około 4,7 stopnia względem obecnej, a jej większa długość ma pozwolić samolotom wykonywać starty i lądowania przy mniejszej mocy silników.

Lotnisko finansuje poprawę izolacyjności akustycznej

Łukasz Strutyński podkreślił również, że działania na rzecz mieszkańców OOU nie ograniczają się do obowiązków wynikających z przepisów. – My wyszliśmy ponad te obowiązki prawne – zaznaczył prezes Balic, wskazując na prowadzony przez lotnisko dobrowolny program poprawy komfortu akustycznego. Mieszkańcy objęci OOU mogą zwracać się o wsparcie inwestycji mających poprawić izolacyjność akustyczną budynków.

Program jest kontynuowany również w 2026 roku. W jego ramach finansowane są m.in. wymiana zewnętrznej stolarki na taką o podwyższonej izolacyjności akustycznej oraz dodatkowe prace wygłuszające, jeżeli ich konieczność wynika z analizy akustycznej. Budżet tegorocznej edycji wynosi 1,25 mln zł. W poprzednich edycjach program spotkał się z zainteresowaniem mieszkańców – według danych lotniska zgłoszono prawie 600 wniosków.

Między rozwojem a ochroną mieszkańców

Problem ciszy nocnej i obszaru ograniczonego użytkowania będzie zyskiwał na znaczeniu wraz z rozwojem portu lotniczego im. Jana Pawła II. Wraz ze wzrostem ruchu rośnie znaczenie infrastruktury, która pozwala obsługiwać większą liczbę pasażerów i operacji, ale jednocześnie rośnie znaczenie zarządzania oddziaływaniem lotniska na pobliskie otoczenie. Wojewódzki Program Ochrony Środowiska przed hałasem obejmuje Kraków-Balice jako lotnisko, na którym odbywa się ponad 50 tys. operacji rocznie. Jego celem jest ograniczanie ponadnormatywnego oddziaływania hałasu oraz utrzymanie odpowiednich warunków akustycznych na pozostałych obszarach.

Małopolskie lotnisko musi więc prowadzić równolegle dwa procesy: rozbudowy portu i zwiększania jego możliwości operacyjnych oraz ograniczania wpływu działalności lotniczej na mieszkańców. Największym testem będzie nowa droga startowa. Jej realizacja nie tylko zmieni możliwości operacyjne lotniska, ale będzie również wymagała ponownego przeanalizowania oddziaływania akustycznego i w konsekwencji – jak wskazuje sam krakowski port lotniczy – ustanowienia nowego obszaru ograniczonego użytkowania. To właśnie wtedy powróci pytanie, które Strutyński określił jako trudne do rozstrzygnięcia: jak pogodzić dalszy rozwój jednego z najważniejszych portów regionalnych w Polsce z ochroną jakości życia mieszkańców jego otoczenia.